Maza Mungkan

Shayi. Namkawn

Mungkan shinggyim masha malawng maga gaw dai ni mungkan n tsa hta byin pru nga ai manghkang kaba langai mi hku na mu mada hkam sha ai lam gaw pollution ngu ai n san n seng, awu asin re ai lam ni hpe shapraw ai lam re ngu chye na ma ai. Raitim n san n seng ai n bung, hka ni byin pru shangun ai lam ni hpe tsun ga nga yang, kaning re ai hpe tsun mayu nga ga ai kun?

Kaja wa anhte ni n kaja ai n bung hpe galaw shapraw hkrup ai rai yang,
· Anhte ni gaw maza hpe kabai ai ni
· Masha hte dusat yam nga ni hpe manghkang jaw lu ai lam ni hpe galaw sai rai nga ai.
· Lama na, mawdaw (engine oil/sau ni hpe hkashi, hka kaba ni kaw kabai bang dat ai rai yang nang gaw hka hpe jahten shaza, n kaja hkra, n san seng hkra galaw kau dat sai ni rai nga ai. Masha kadai mung dai hka hpe n lang hkrup timung hka dai gaw n tsawm htap n san seng ai hka rai mat sai re. Dai ni mungkan masha ni gaw dai zawn hka hpe sha n rai, pang lai, ga kaja ni hte n bung ni hpe n san seng hkra jahten shaza kau ai lam ni galaw nga ga ai re.
· N san n seng ai lam hpe byin pru shangun ai lam madung gaw lahpawt kau ai rai maza ni rai nga ai, a rai amyu myu ni hta anhte na na n lang ra ai rai dingsa ni, lahpawt kau ai, kabai kau ai rai myu myu mung mai byin nga ai.
· Anhte kabai lahpawt kau dat ai rai ni gaw mani mana na shi laika dingsa ni, mawdaw dingsa ni, masha shagu hkashin ngut ai hka n tsin dingsa ni hte jak rung kaba hkan na galaw shapraw dat ai wanhkut shadaw na pru ai n san n seng ai n bung ni hpe byin pru shangun ya lu ai wanhkut ni mung rai chye nga ai. Maza n kau mi gaw masha hpe manghkang law law jaw lu nga ai. Hpa majaw nga yang dai kabai kau dat ai maza rai ni kaw gung (poisons) ni rawng ai majaw rai nga ai. N dai zawn re ai maza hpe toxi ( gunghpyen) nga ma ai.

Dai ni anhte mungkan ga n tsa hta nga pra sak hkrung nga ai shinggyim masha ni yawng gaw maza (waste) rai ni hpe galaw shapraw taw nga ai ni rai ga ai.

Anhte mungkan masha ni yawng sakhkrung hkawm sa na hkum hkrang a matu sha ra, lu ra, bu hpun sumli ra ai hte hkawm sa ra nga ga ai. Malawng maga hku na tinang a dum nta kaw e shadu lu shadu sha ai hte mung n kau mi gaw mari sha ai hte mung tinang a nta hta ra ai arai ni hpe mari ai hte n ra mat sai arai ni hpe kabai kau jalu rai ga ai.

Anhte nga pra ai mungkan gaw maza (rubbish) majoi kabai hkrum ai maza mungkan she rai nga ai. Jak rung kaba ni hte hkau na kaba ni gaw shinggyim masha ni hta ra ai arung arai ni hpe galaw shapraw ya nga ai zawn maga mi hku na bai yu ga nga yang shanhte galaw shapraw ai hte maren maza ni hpe mung maren mara galaw shapraw nga ai hpe mu lu nga ai.

Mawdaw ni, wan leng ni hte n bung li kaba ni, sang hpaw li kaba ni gaw masha ni a hkrung lam hkawm sa ai hte du lu na matu htaw wa htaw sa ra nga ai hte akyu jashawn ya nga ai zawn n kaja ai maza ni hpe mung galaw shapraw ya nga ai re. Shinggyim masha yawng mung mang hkang byin pru shangun ai maza rai ni hpe tinang nga ai shara kaw na ayan galaw shapraw taw nga ai ni rai ga ai.

Dai majaw anhte sakhkrung nga ai mungkan hpe “Maza Mungkan” n byin hkra anhte shinggyim masha ni yawng hku na tinang nga ai makau grup yin hpe san seng tsawm htap hkra sadi sahka let maza rai ni hpe majoi kabai kau chye ai lam arawn alai ni hpe galai shai let chyawm makawp maga let sanseng tsawm htap ai, hkam ja ai makau grup yin langai mi hpe chyawm gawgap sa wa ga ngu.