HKRISTAN HKUNG-RAN LAM HTE JINGHPAW HTUNGHKING MASA

Sara Pungga Ja Li

Hkristan masa lam gaw Hpanda madu a shinggyim masha ni a ntsa e ,galaw ai magam yi ngam a jahtum bandung shadaw rai nga ai. Hkristu gaw Karai Kasang a kasha rai nna shi hpe kam sham ai ni hkan sa ang ai masa hpe hkristan masa ngu tsun nga ga ai. Jinghpaw htunghking ngu ai gaw mungkan ga de Karai Kasang a kasha Hkristu garai n paw pru yang hkan sa magang sai htung hpe tsun nga ai. Dai rai nna Hkristan makam masham hte Jinghpaw htunghking gaw shada dingdaw shing rau nna tsun na lam nnga ai. Hpa majaw nga yang hkristu garai ndan pru yang na lam ni gaw Hkristu dan pru ai shaloi, yawng jahkum shatsup nna ningnang bai hpan da hkrum sai. Shingrai ndai laika hta mung Hkristan makam masham hte Jinghpaw htunghking hpe dingdaw shabung na matu nrai nga mali ai.

Raitimung Hkristan htung hpe Jinghpaw htung gaw karum madi shadaw ya ai lam nga a ni? ngu ai lam gaw ra nga mali ai. Jinghpaw hte Jinghpaw htung gaw hkristan asak hkrung lam shing nrai, Hkristan htung hpe madi shadaw shangun ya lu ai lam n nga ai rai yang, Jinghpaw hte Jinghpaw htung gaw Yesu Hkristu Karai Kasang hte hka mat wa na lam nga ai. Dai majawJinghpaw ni a num wawn num la htunghking mung Hkristan hkrungran kam hpe shayak ai lam, dingbai dingna jaw ai lam n nga ai htunghking rai ra ai.

Sumroi laika ka ai wa gaw hkalup hpung masha re hte maren, hkalup hpung a mahkrum madup hpe la nna tang dan lu na rai nga ai.Hkalup hpung kata kaw hkung ran na lam galaw na re ai shaloi ,kade a shadang sha hte ,gara shayi sha gaw gara shata,galoi nhtoi hta hkung ran na re ma jaw, dai yan hkung ran na lam hpe pat shingdang mayu ai nga yang, shata mi laman e pat hkum ai lam galaw lu ai nga nna nawku jawng kaw shata mi tup shana ndau chye ga ai. Dai hta kaga hkung ran poi shani raitimung, hkung ran ya na hpung up sara ni shara la sai, num nnan hpe sa ap ya ai mayu du ni mung shara la sai, sha wa masha ni mung hkung ran mandat she kabrat hkra rai sa. Hkung ran ngut ai hte rau,sha na matu hkungran shat si htu si mai amyu hkum hkra shadu jahkut shanai shamu lajang da sai. Hkung ran ai hpe sumla dem la na matu sumla chyahkrung, sumla chyasi camera kaji kaba shachyen da ngut sai. Hkung-ran poi de sa wa ai ni mung kumhpa kaji kaba, manu grai dan ai ni lawm ai zaw, manu nau ndan ai kawn hkawt gumhpraw pa kaji kaba sa jaw ai ma hkra hpe ka matsing da sai.

Dai aten hta hpung up sara wa gaw dai ni hkung ran na lam hpe ninghkap shadang mayu ai masha nga a ni? nga nna san nga ai, hpung up wa a ga san hpe marai langai ngai myit n hkrum ai nga nna htan ai rai yang, hkung-ran poi gaw dai shara kaw nan hkring mat sana rai nga ai. Shaloi hkung ran poi hta lawm ai mayu da ma, num ningnan, la ningnan ni a kaya lam hte sum mat ai ja gumhpraw kadai lit la lu na rai ta? Hpa rai ninghkap ai hpe hkungran nhtoi sit la hkra rai nna san jep sagawn yu ai shaloi gaw lam la ai madi madun lam n nga ai sha, ninghkap ga hpe tsun ai lama rai taw yang kaning di na? Lahta na lam ni n byin na matu, Jinghpaw htung gaw garum ya nga ai.

1. Tinang a shadang sha a matu, num la na myit makun ai hte daw dan ai rai yang, dai la sha a kanu kawa, kawa di, kawa doi, kan.tung, kamoi ba ni hku nna la nnan tai na wa hpe (1) Dinghku shang ram sai majaw, tinang a ning-rum ningtau shatai na num sha yaw da, mu da, malut sha ji jawm galai sha da sai numsha-langai ngai nga sai kun? (2) Shabrang ten re ai hte maren, num sha langai ngai hpe la na gadiq ga shalai da ai, lagaw lata du hkra shalai da ai lam nga ai kun? (3) Dum nta masha jinghku jingyu ni hku nna la nnan tai na wa, kaga num.sha langai ngai hte pru pru shang shang, wa wa sa sa ginrun ai lam mu hkrup ai kun? n mu hkrup ai kun? Ngu ai ni yawng san jahkrup bawngban ngut jang, lahta na lam gara mung nnga ai rai yang, kadai hpe myit hkawn ai masha nga ai rai yang, dai nta de num san sa na rai nga ai, gara hpe mung myit hkawn ai lam n nga ai sha, kanu kawa hpe mungga ap ai rai yang, kanu kawa ni htuk dum ai shayi sha nga ai nta de num san sa na rai nga ai.

2. Shanhte num, sa san na ai nta gaw, (1) Jinghpaw htunghking masa hku nna ahkang jaw da ai nta, shing nrai lam hku ai nta rai ra ai, lam hku ai nta ngu ai gaw mayu daw ai nta, shing nrai mayu daw ai lakung ru sai nta rai ra ai, kahpu kanau daw ai, shing nrai da ma daw ai nta rai yang, Jinghpaw htung hte maren nga yang, num sa san na lam n hku nga ai. Lama wa sa san nna lu hkung-ran la dam tim prat ting Jinghpaw htung hte maren shachyen shaga nga pra sa wa ai shaloi, masan n sa ai lam, myi man kang ai lam nga nga na sha re. Makau grup yin e mung shan la n re, shan nau, shan tsa rai ma ai nga nna tsun nga na sha re. Dai dinghku gaw Jinghpaw htung tsep kawp mat mat ai shani sha nga pyaw na tai ai. (2) Dai sa hpyi na makun ai shayi sha a kanu yan kawa a kyang lailen ni hpe mung myit yu na rai nga ma ai. Mahkrum madup hte maren nga yang, hting ra gaw n lata ra ai, htingbu she lata ra ai nga nna mungtsun ai. Dai hte maren, shayi sha gaw nau n lata ra ai, kani mahtang grau lata ra ai nga nna tsun chye ma ai. Dai nta kaga dai shayi sha gaw kashu kasha shaprat lu na hkam kaja lam nga ai kun? manaw manang hte prinem ai kanawn mazum lam lu na matu arawn alai kaja ai kun ? dinghku galu kaba wa shangun ai baw bungli galaw ai atsam, Ja gumhpraw tam ai hpaji nga ai kun? Lahta na lam ni yawng myit yu ngut ai hpang she, mayu nta de num san salang dat na rai nga ai. (3) Num san salang yan mayu nta de du ai hte ruu, mayu dinghku na ni mung, shayi sha a kana ni, kanu tung, kanu doi ni, kamoi ji ni, kaning ni gaw dai shayi sha hpe ga san ni bai jawm san na rai nga ma ai. (1) La langai ngai hte wa/la gadiq da malut shaji galai sha da ai lam nga ai kun? (2)Kaga la langai nyai hte ga shalai, lagaw lata shadu shalai kau ai lam nga ai kun? (3) Dai zawn kaga n nga ai rai yang, da ma kadai ni, shadang sha kade a matu, nang hpe ra ai nga nga ma ai. Anhte kanu kawa, kahpu kayung ni gaw myit hkrum ra sha.rawng ga ai, nang wa/la na jan myit hkawn rai kun ? ngu nna san ai shaloi, nu ni wa ni a myit sha re nga nna ga jaw ai rai yang, hpang jahpawt rai jang num san salang yan hpe shaba lap di nhtu jaw dat na rai nga ai.

Shaba lap di nhtu jaw dat ai ai a lachyum gaw Karai Kasang kaw san yu mu, Karai Kasang hkraw ai rai yang hkungran la mu ngu ai lachyum re. Dama ni gaw tinang hkrai kyu hpyi yu nna Karai Kasang a we ni shadut ai rai yang. Mayu nta de num hpyi sana rai nga ai. Dai num hpyi sa ai shana gaw rau nga manang shawa masha yawng hpe shaga nna num hpyi shat lit hpe jawm hpya sha na rai nga ma ai. Shat lit kaw rawng ai nbaw shat, udi, shan, nga chyu ni hpe mung num sha a ramma manang ni rai nga ai num manang, la manang yawng hpe nbaw shat makai ren, nga chyu gawm langai hpra jawm lu sai. Dai majaw ninghkap na masha mung n nga sai. (4) Shat lit hpya sha ngut ai hte rau, mayu ni gaw jaw ya ri nhtu jaw dat na rai nga ai. Dai jaw ya ri nhtu gaw anhte a shayi sha hpe nanhte dama ni a matu jaw ya sai, nanhte jin ngut ai shaloi sa sharawt woi la nna Karai Kasang a man e ga shaka la nhtawm, dinghku de manu, shayi num sha hte seng nna dingbai dingna manawn masham,masu magaw hkalem hkalau lam ma hkra, nanhte da ma ni rai n woi la ai laman e anhte mayu ni lit la ai. Shing nrai nanhte jan garai n tai yang na dingbai dingna mayak mahkak lam nga yang mung nanhte dama ni a lit nrai na re, anhte mayu ni lit la nna hparan jasan la na saga ai, ngu ai lachyum hku jaw dat nga ai.

Dai ri nhtu lu jang she, da ma ni gaw hkung-ran shaga laika ka ai lam, hkung-ran poi hkyen lajang ai lam galaw mat wa na rai nga ai. Dai re rai nna n-pawt de tsun lai wa saga ai hte maren, hpung up sara wa san ai ga san gaw kaga amyu hte htunghking ni a matu n san n mai ga san rai nga mali ai. Jinghpaw htunghking a matu gaw hpung up wa a ga san hpe mahtai jaw chyalu re ai htunghking rai nga mali ai. Ning ngu tsun ai shaloi, hpung up wa hku-gasan n san ang ai ngu nna tsun mayu ai n rai, hpung up a ga san gaw jahkum shatsup ra ai lam ma hkra hpe Jinglipaw htung hku jahtap jahtuk da sai hpe htaphtuk hkum tsup sai lam shadan shaleng ya ai hte shagrin da ya sai lam rai nga ai.

Sara Pungga Ja Li Kachin Oral Tradition Researecher.