MANI SUM

Brang Zet (BZ) a myiman hpe mani sum re ai galoi mung nmu yu ma ai. Tsam mari mani dat ai shaloi pyi n-gup chyen mi sha shamu nna chyen mi gaw chyasi zawn naw rai nga ai. Dai majaw shi hpe “Nlung Tawng Myiman” nga nna shamying da ya nga ma ai. BZ a ntsa e myit tau ya ai manang langai gaw myit mi agalu rai, masha prat kaw rawt jat wa lu na matu, ahkyak dik ai npawt nhpang gaw ganawn mazum chye ai madang hta hkan nga ai lam, ganawn mazum lam hpe madang sharawt lu na matu npawt nhpang gaw mani sum re ai myiman tawn chye ra ai lam, BZ hpe lawu na hte maren tsun dan wu ai.

Htoi tsawm ai shagawng shana na shata jan hpe mu lu ai wa kadai raitimung, na chying myit pyaw simsa ai lam hkam sha lu nga ma ai. Matut yu nga yang, shata jan gaw tinang hpe hpaji myu hkum sumhpa jaw nga ai hta n-ga, shalan shabran ai lam myu hkum sumhpa mung jaw ya nga ai zawn hkam la lu nga ma ai. Dai majaw manu rawng ai ningmu hpe myit shapraw la mayu ai ni kadai raitim, tsawm htum ai shata jan hpe myit mi agalu rai yu mada chyai chye ma ai.

Mani sum re ai masha langai a myiman gaw, htoi tsawm ai shata jan hte bung ai, nga nna tsun ai hpe mung na wa yu saga ai. Masha langai hte hkrum ai shaloi mani sum re ai myiman madun ai lachyum gaw, shi hte hkrum lu ai majaw, kabu ai, myit pyaw ai, manu tawn ai, awngdang wa na hpaji lama ma lu la wa sai, nga nna hkam la lachyum a majaw shi mung tinang hpe mani sum re ai myiman htang madun wa na rai nna, shada a lapran e mani sum re ai myiman ni hpe garan kachyan galaw hkat lu ai majaw mahku mahkau lam mung dan dawng wa shangun lu nga ai. Mani sum re ai myiman madun na matu gumhpraw pyek mi mung nma ra ai, mari la nra ai. Masha langai a mani sum re ai myiman gaw kaga masha mun lam, sen lam hpe garan ya tim nma hkraw ai hta n-ga, grau gam ya magang grau mayat law htam wa magang re ai majaw mungkan ting na masha ni hpe gu hkra pyi naw gam ya mai ai. Dai zawn rai tinang a matu hte mungkan ting a matu akyu ara lu wa mai ai lam BZ hpe tsun dan wu ai.

BZ gaw lai wa sai ten ni hta mani sum re ai myiman ntawn shaman kau ai hpe lahpawt lama dum nu ai. Raitim, asak naw hkrung nga ninglen gaw asung naw jashawn mai na re nga nna myit la let, hkra du yang na mam ting ai zawn rai shaman bang wa nu ai. Malut, byinlang hte sha chyi dut nga ai num sha langai hpe mu dat nu ai. Grai htap htuk ai gat lawk rai sai nga nna myit la let, dai num sha dung nga ai kaw na nau wa nni ntsan ai kaw shara kaja la nna dai num sha hta mani sum re ai myiman dan dawng wa hkra atsam htum hte shakut yu nu ai.

Num sha wa mung mani sum re ai myiman hte bai htang yu wa ai hpe mu dat ai shaloi, BZ gaw, “Awngdang Sai” nga nna na chying kabu ai hte hkam la nu ai. Raitimung, BZ a kraw hta myit ndik dum ai lam kalang ta dan dawng wa ai. Dai num sha mani sum re ai ten hta shi a n-gup hpe lata hte a-sumnung rai pat kau kau re ai lam rai nga ai. Dai majaw n-gup hpe npat kau ai sha mani wa hkra hpaji amyu myu daw nga nu ai. Dai zawn rai myit nhtum sha shakut ai majaw hpang jahtum e num sha gaw n-gup ndum pat kau ai sha ndum shami mani dat ai shaloi she achyang re ai wa lahkawng sha tu sai hpe mu dat nu ai. Dai shaloi BZ gaw, “Hkri e, nang gaw gara shaning kaw shangai nni” nga nna san dat ai shaloi, 1942 ning hta Japan ni Myenmung de shang wa ai ten hta shi a asak gaw 14 ning daram rai sai lam tsun dan ai da.

Lani mi hta BZ gaw tsawm htum ai num sha langai Bus Stop kaw tsap nga ai hpe mu dat ai shaloi shawng e kalang mi awngdang wa sai hpe myit dum dat nna dai num sha hpe mung mani sum rai dan nga nu ai. Dai shaloi num sha a myiman gaw grau na magang grau kang wa ai hta n-ga, shi a nten hpe maka dan let hpang jahtum e shi a hkra maga de na hpun kyepdin hpe raw la nna gawat dan nu ai. BZ gaw myit daw mat nna hkye la laja re ai myiman nsam hte shi a manang wa hpe wa tsun dan nu ai. Dai shaloi shi a manang wa gaw, “BZ e, mani ai ladat hta hkan nna lachyum amyu myu hta la mai ai. Mani sum re ai myiman a lachyum ni hta, kabu ai lachyum, chyeju dum ai lachyum, shachyen shaga mayu ai lachyum, chyahkring mi naw la ya rit yaw, ngu ai lachyum, nju ndawng ai lachyum, jahpoi asawng ai lachyum, pawt sindawng ai zawn re ai lachyum ni rai nga ai. Dai majaw mani sum re ai myiman madun shangun mayu ai rai yang, tinang ra sharawng yaw shada ai lachyum de dan dawng wa na matu aten galu hta jahtuk shaman la ra ai” nga nna galu galang sang lang dan wu ai.

BZ gaw shi a ningra ai lam hpe atsawm sha hkam la nna rawt jat wa na matu 10 ning jan atsam htum hte shaman wa ai shaloi grai awngdang ai salesman byin tai wa sai. Shi a gun rai ni hkan dut ai shaloi hkrum mat wa ai ni a asak madang, bungli madang, hpaji madang hte hkam la ai madang ni hpe aten kadun laman hta gan maram la nna shi a mani sum re ai myiman hpe mung gara madang hku jahtuk lang na lam daw dan lu ai atsang de du wa lu sai rai nga ai. Shi a mani sum re ai myiman hpe mu dat yang, myit ru myit yak nga ai hpu nau ni pyi gaw myit pyaw myit simsa ai lam lu wa ai zawn nga nna hkam sha lu ai lam tsun nga ma ai.

BZ a mani sum re ai myiman gaw shi hte hkrum shaga lu ai ni a myit hpe shangwi shapyaw ya lu ai ai hta n-ga, shi hte shi a dinghku masha ni a matu na chying akyu jaw ai sali wunli hpe mung gaw-gap la lu nu ai rai.

JJ Lum Dau,    11 June 2005