NAM U JAU GAWNG NI A LAI LEN

JJ Lum Dau, 4 July 2005

Nam na u numji numjoi ni a nga sat nga sa lam hpe sumla hkrung kaw mu lu yang, amyu bung tim langai hte langai a lapran na zen lak ai madang gaw nbung nga ma ai hpe mu lu ai. Dai majaw shanhte mung shinggyim masha ni zawn rai, myit shalat la ai madang hta hkan nna pru wa ai ningmu hte mahtai kaw shai nga ai hpe maram lu ai.

Kalang u jau gawng ni a magrau grang ai atsam hpe mu lu yang na chying shakawn hpa rai nga ai. Shanhte a myi gaw sumtsan yu myiset (telescope) zawn grai tsan ai kaw tam sha nga ai dusat kaji ni hpe asan sha mu lu nga ma ai. Kalang mi dai jau gawng u gaw shat kaw si nna hka nawng kaw dawng pru wa ai nga baw kaba hpe myit mada let azi yu nga nu ai. Dai shaloi hka nawng makau kaw na hkai pyek kasha hpe rim la nna ma-ut yak taw nga ai lapu kaba hpe mu dat ai hte lawan dik ai hku pyen jinghkyen shang wa let lapu a baw kaw shang magra nna hpai mat wa yang, lapu mung asak lawt lu hkra shi a atsam htum hte htang gasat nu ai. Baw kaw magra katut tawn nna nmai shamu sai majaw, shi a hkum hte ningmai htum hkra kalang a du kaw bat ahkang nna malan dat wu yang, kalang gaw nsa nlu sa mat, kaning nchyum rai ga de pyen yu wa let lapu hpe aten dep tat dat nu ai. Lapu mung lawan dik ai hku hprawng hkyen tim shi a du kaw hkai pyek kasha naw dang nga ai majaw shamu shamawt yak mat nna hpang jahtum e lapyin rawng ai kalang gaw dai majan hta awng padang dip la lu sai majaw lapu hte hkai pyek shan hpe tawk kayau nna pyisa sa sha kau nu ai.

Lagaw hte du galu ai hka u ni gaw hka nawng kaw greng rai tsap let rap rap ra ra lagaw hte achyaw, baw hte manaw rai, nga ni hpe jut langai kaw jawm shachyut shinggyin tawn lu ai hte, hkra du yang na mam ting rai, nga langai pyi hprawng nlawt hkra rim sha kau ma ai. Maga mi de bai yu dat yang, hpaji grai rawng ai hka u langai gaw tsaw ai lungrawk ntsa kaw dung let dingtawk lam hku nga kaba lu rim sha na matu hpaji daw nga nu ai. Dai shaloi ma kasha ni hka nawng makau de yan sa nna shanhte la sa ai muk hkyep ni hka nawng kaw kabai bang dat ma yang, nga kaba ni pru wa nna muk sa gashun sha nga ma ai hpe mu lu ai. Kaga maga de bai yu dat ai shaloi, ma nkau gaw muk tawng ni hpe lamu de kabai shalun dat shagu hka u ni sa gachyau sha kau ya nga ai hpe mung mu lu nga ai.

Dai shaloi lungrawk ntsa kaw nna azi yu nga ai hka u gaw, nga kaba ni hpe gara hku rim la na matu lu myit shapraw nu ai. Ma ni kabai shalun dat ai muk hkyep langai hpe gachyau la nna, nga kaba sawng ai shara kaw sa jahkrat dat nu ai. Raitim muk hkyep kaji ai majaw nga kaji ni e sa sha shama kau ya sai. Dai hpang ma ni kabai shalun dat ai muk tawng kaba hpe lata la nna, shawng na shara kaw bai sa kabai bang dat ai shaloi shawng nnan e nga kaji ni sa sha hkyen ma ai raitim, muk tawng kaba ai majaw nlu sha ma ai. Dai hpang nga kaba langai muk tawng hpe sa makrang dat ai hte hkingjang kaja la nna nshut nshai dai nga kaba hpe lu rim mat wa nu ai. Dai hka u gaw, shalat la ai atsam rawng ai rai nna kan bau lam hta mung kaga hpan bung ai manang ni hta grau tsaw ai madang hpe chye lang ai majaw na chying shakawn hpa rai nga ai.

Uhka hte seng ai sumla hkrung hpe yu dat yang, mungkan a ginra ni hta hkan nna uhka ni a nsam hte kaji kaba ai madang gaw nbung nga malu ai. Raitim, mungkan ting na uhka ni gaw di kata kaw nna kraw pru wa ai hte lagu sha na matu atsam jin jin lu nga masai hpe mu lu nga ai. Shanhte gaw lagu chye ai hte maren lakan mung chye nga ma ai majaw shakawn hpa rai nga ai. Uhka ni gaw, ma kaji, mahkawn shabrang hte gumgai dingla ni yawng a lu sha ni hpe zai ladat amyu myu hte lagu sha chye ma ai majaw, shanhte hpe matai htang wa na hpe mung aten shagu hta hkrit maja nga chye ma ai. Dai majaw masha ni nga mu nga mai lam tsun jahta chyai, mani hpa shala chyai hkat ai hpe mu tim, shahte hpe shamyit kau na matu bawngban nga masai, nga nna myit la chye ma ai. Dai majaw Jinghpaw ni a ga malai hta:- “Uhka a ndan dum” nga nna tsun wa masai.

Uhka ni a zen lak ai lam hpe shakawn ga nga yang ndang tsun na tai ai. Kahtawng langai kaw dinghku kade nga ai, dinghku langai kaw masha kade nga ai hpe mung chyarang hkrak sha hkan hta tawn ai zawn she rai nga ma ai. Masha langai pru wa yang, kade sa wa ai kun? Yi de sa wa ai kun? Hpa baw hpai pru wa nna, hpa baw sa galaw hkyen ai kun…ngu ai hpe maram nga chye ma ai zawn rai hkam la mai nga ai. Nta langai na dinghku masha yawng pru mat wa sai nga jang gaw, lagu sha na matu hkinjang tam mai sai. U kanu garu ai nsen na dat jang gaw udi lagu sha na mahkrun hpe shawng hparan nna dai hpang nawhpu matep, shan chyahkraw zawn re ai, mu mamu yawng hpe tam sawk lagu sha chye ma ai.

Bum kahtawng hkan e namdum n-galaw tawn ma ai majaw, namdum shang mayu shagu nam sumwum hkan e bungli sa shangut la chye ma ai. Dai zawn re ai ten hta gumgai dingla ni a matu grai sadi ra ai lam ni nga wa ai. Sumwum kaw sa dung nga ai ten hta shim lam la ya ai hku nna gwi ni, wa kanu ni tinang a grup yin kaw zanzi sa zawng nga chye ma ai. Dung nga ai shaloi ji grawng sa kawa nna mi rai kun, loi mi shamu dat ai hte rawt wa hkyen sai shadu nna, gwi ni wa ni kadai mung dai dung nga ai shara de shi shawng du lu hkra, nga nna gumtsat shang wa ma yang, aram re ai gumgai dingla ni hpe hkaraw de adawt taleng jahkrat dat katut nna hkye la she laja rai, lang hte lang katut wa yu masai lam dingla langai grai shari ai hte tsun wa yu sai rai nga ai. Dai majaw gumgai dingla ni nam sumwum de sa shagu, gwi wa ni hpe madun na matu laknak hku nna shingna hpai sa chye ma ai.

Lani mi hta la langai nam sumwum de shang sa ai hpe uhka e mu dat nna grai ntsen nga nu ai. Dai hpang kaga mare masha langai gaw loi mi tsan gang ai kaga sumwum de lanyan shang sa wa ai hpe bai mu dat yang dai uhka gaw shanhte hpe jawm gyam ai she rai ang sai, nga nna myit la let ntsen ai hte myit kahpra ai lam grau sawng wa nu ai. Dai zawn rai myit kahpra taw nga yang, dingla langai gaw, gwi hte wa ni hpe jahkrit na matu shingna hpai nna nshang she magaw rai lapran na sumwum kata de lanyan shang wa ai hpe uhka gaw asan sha hkan mu dat nu ai. Dai majaw dai uhka gaw kaga myit ung-ang chyai ai lam nnga sai. Dai nkaja nshawp ai shinggyim masha ni gaw mara nnga ai anhte uhka ni hpe shamyit kau hkyen masai, nga nna tawk hprut daw dan let:- Ka…Ka…Ka…Ka…Ka… nga nna mungkan ting ngoi gara hkra garu ai hte pyen dingda mat wa ai hpe hkan na dat ai kaga uhka ni yawng mung hkan ngoi garu lawm let asak lawt lu hkra pyen mat wa masai.

Dai makau mayang hkan na hkau na pa kaw lu sha tam sha nga ai hkru du ni hte kaga u numji numjoi ni gaw jum mu shi nna, myit kahpra ai lam nnga, shanhte a ngoi garu mahkawn nsen ni hpe jashai kau ai lam nnga ai sha, matut manoi mahkawn ngoi garu let tam lu tam sha nga ma ai hpe mung, sumla hkrung kaw mu lu nga ai. Dai majaw:- “Uhka a ndan dum” ngu ai ga malai a lachyum gaw grai sung nga a hka!... ngu nna myit la mai nga ai.