| Nyau Chyang Laru
Myen Mung a ka-ang, Mali Hka a sinpraw hkran hku yu jahkrat dat yang, Wunpawng Amyu sha ni nga jahtum ai gaw, Munglung, Nga dawng ga hte Mu Guk a lawu Padang, Ye Nyi, Chyawk Hpya ni rai nga ai. Dai shara ni hta dai ni du hkra Karai Mungga hkap la ai ni nga ai zawn moi na hte maren Jawjau htung hku nna Nat hkung ri hte hkrep rai let, myi-htoi she shayu hkra hkra re ai ni mung naw nga ai hpe mu lu ai. N'dai shara ni hta Wunpawng mare (18) nga nna Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap, Dap Ba (4) a kata na Dap Dung (9) ni a Dap dung ru jung shara rai nga ai. Aten gaw 1974 ning hte 1975 ning lapran rai nna marit maroi nga ai Wunpawng buga nan rai nga ai law. NYAU CHYANG LARU byin wa ai hte seng nna Dap dung (9) a gaiwang hpe loi mi shaleng dan yang she hpa majaw NYAU CHYANG LARU ngu ai majan kaba byin wa ai lam hpe asan sha chye lu na re. Dap Dung (9) ni a shara gaiwang gaw Namtu, Nam Yau lam hku hkan let Lashio mare di rai nna,. Muse Namhkam mawdaw lam hku hkan lung wa nhtawm, Sinli mare kaw bai di re ai shara gaiwang tawng lawng ni gaw Mungyin Ginwang daw rai nga ai. Bai Namtu hka hpe bai nhtang hkan lung wa yang, Nam hkai hka zup du, Nam hkai Hka bai hkan lung mat wa nhtawm, Mung-yu mare bai du, sinna maga Bawdwi Man Dung mawdaw lam kaw nna Sinli bum pung ding hku hkan lung mat wa nhtawm Mung-yu mare kaw bai di re ai shara gaiwang gaw, Mungmaw Ginwang daw rai nga ai. Dai hpang Mung-yu mare kaw nna Muse Namhkam mawdaw lam bai hkan lung mat wa let Je Lan hte Namhkam lapran Sinli bum pung ding hku bai hkan hkrat mat wa yang Mung-yu mare kaw bai du hkra re ai gaiwang gaw Nampaka Ginwang daw rai nga ai. Bai nna Bawdwi hte Namdung Mawdaw lam a sinna dingda maga Kudawng ga ting gaw Loiya Ginwangdaw rai nga ai. Ndai Ginwangdaw (4) hte Dap Dung (9) a ru jung shara rai nga ai Munglung Nga Dawng ga lapran masum ya naw hkawm ra ai Loi Lung bum ngu ai mying kaba dik ai Shwi bri hpa lap pru ai bum kaba naw din nga ai. Bai nna sinpraw maga Sinli bum pung ding kaw nna Sinna maga Nmau Hka hprawt, dingdung maga Namhkam kaw nna dingda maga Loiya Ginwangdaw (Kudawng ga ) du hkra hte loi lung bum gaw Magam jinghku PNF (PSLO) ni a shara gaiwang rai nga ai. Magam Jinghku ni yu reng uphkang nga ai Nmai hka masawn hku CPB. 202. hpyen gaiwang ni sha-nyen nga nna shamu shamawt nga ma ai. Ndai hpyen hpung ni gaw laknak hpe machyu let mungshawa loi li lu su ai ni hpe Du zin ai ngu nna hpya lu hpya sha shoi mi achyum rai zing rut htu bru sha hkawm bu nga ma ai. Ndai CPB. 202. Hpyen gaiwang ngu ai ni gaw lai wa sai 1959 ning hta, jaubu Ne Win wa myen mung hpe jahkring mi gan yu reng uphkang lit la nga ai ten hta lawu myen mung kaw nna shachyut shalun kau dat ai majaw, Shwe bu ginwang kata wa hprawng makoi gyem up rawng nga ai Dawnghkawn Hkyeng hpung daw chyen na Bo Pu hte Bo Kyo Yin woi awn ai hpung ni rai nga ma ai. Shingrai Shwebu Ginwang kata na mungshawa ni shawng daw hta ra sharawng hkap la nna ru jung da hpran shara gawgap wa ai raitim, hpang daw de shanhte a manawt dingsawt kyang lailen ni hpe mungshawa n yu ra ninghkap wa ai hte matut shanu shing byi makoi gyem nga na nmai mat ai majaw Miwa mung e nga ai Myen mung Kumyunit ni kaw garum wa hpyi ai shaloi shanhte hpe CPB kata hkap jashawn la nna sinat laknak machyu pala ni htawm jaw dat nhtawm Nmau Hka masawn hku shamu shamawt na matu CPB. 202. Hpyen gaiwang ngu masat dat ya ai rai nga ai. Shanhte CPB. 202. hpyen gaiwang ni a sinat laknak machyu pala tawn da na laknak dum shatai ai shara gaw Shweli hte Nawng Tau lapran Nmau hka kau na Man Shu ngu ai Sam kahtawng rai nga malu ai. Tinang hpung a gaiwang kata hte Magam jinghku PNF ni uphkang nga ai shara kata de CPB. 202. hpyen hpung ni jahkring hkring shang chying lau let, mungshawa hpe jahkrit shama hpyen lahkawn Ja gumhpaw jahkrit lahkawn la re ai majaw, mungshawa ni kaw nna tinang hpung de shawk shawn ai lam ni law law nga ai hte maren tinang hpung hte CPB. 202. hpyen hpung ni gasat poi kaji kajaw alang lang byin ai lam ni nga ai. Dai hpe lahkawng maga hting ram hkat ai raitim 202. ni hku nna hkansa shatup ai lam n nga ai majaw, hpang jahtum CPB. 202. hpyen gaiwang ni hpe sharin shaga na matu aten ladaw masat let gasat shazim kau na hku nna yaw shada nhtawm NYAU CHYANG LARU ngu shingteng masat ai lam rai nga ai. Ndai Nyau Chyang Laru hta Dap Ba (4) Daju na Du Zau Nan ( Ya G-I (G) woi awn ai Column, Du Lum Hkawng ( hkrat sum ) woi awn ai Column, Du Labya Tu Ja ( hkrat sum ) woi awn ai Column ni rai nna. Dap dung (9) kaw na gaw Bn. Co. Major Zau Hpang woi awn ai Column, Bn 2/ic Lt. Dau Hkawng woi awn ai C'olumn, Lt. Isak (hkringsa) woi awn ai Column, WO II. Hpauyawm Gam woi awn ai Column ni hte Magam jinghku PNF kaw na WO II. Nyi Lung ( ya PSLO Ningbaw Malai ) woi awn ai Column, WO II. Aik Lik woi awn ai Column ni shang lawm ai rai nga ai. 1975 ning November shata hta Dap Ba (4) kaw na Column ni gaw Ding gri, Hu Yi, Ta Bang Kung, Sinii bum hku agut hkrat wa nhtawm Dap dung (9) ni hte Magam jinghku ni gaw arau sha kapyawn let, Loi ya Ginwangdaw Kudawng ga Loi ya, Man Jawp maga hku nna agut lung wa ai rai nga ai. Yaw shada ai gaw hpyen wa a rudi shara rai nga ai Je Gau mare hta hpyen ni n'gun kahkyin nga na matu rai nga ai. Dai zawn agut lung wa ai aten hta Balawng Hu dung hte Jinghpaw Hu dung lapran 202. ni n'gun (20) daram mi embush hkap gasat ma ai. Dai gasat poi hta 202. ni M-14 sinat lau langai mi tat kau da nna shanhte a rudi Je Gau maga de sai tum sai pa she ayai, Lagrang ru she di rai hprawng dum bri wa ma ai. Dai hpang shani November (21) ya shani hkying (1) aten kaw nna tinang hpyen hpung ni Je Gau mare hpe grup grup gra gra de nna wang matep gasat ningjet bang mat wa ai gaw mungkan mi hten ai zawn nga sinat kaji kaba ngoi kashaw mat wa sai rai. Katsi pyaw la ai November shata nshung sai wan ni wan nga ai ten M-79, 40MM, 60MM 7.62 Machine gun n'sen ni shani shana hpungtang she kashaw ngoi kadu nga sai. Makau grup yin kade wa mi simsa katsi pyaw nga ai raitim myutsaw brang ni a matu pyaw lu ai aten nrai. Salu Salat hte grit, Je Gau mare htum pa ni Gawng ngu kawng kaw shara la nga ai n'gun (40) daram hpe agying agang htim gasat nna hpyen wa kaw na 40 MM (Bazuka) lau langai, M-22 lau lahkawn zing madu la kau ya ai hte Jegau mare ka ang du hkra shara wa la madu tawn lu sai. Mare baw maga Bn. CO. Major Zau Hpang Column ni htim gasat nna, hkra maga hku Lt. Isak Column, pai maga hku WO. II Hpauyawm Gam Column ni di nna jawm matep gasat ai rai nga ai. Dai zawn wang gasat mat wa ai (4) ya hta n'tsa de na matsun hte maren hpyen wa hpe pru lam hpaw ya na matu tinang hpung ni Loi Hkam maga de htingnut hkringsa la sai. Dai gaw hka hkawng hpe shingtawt na matu hpang de htingnut nna n'gun la ai lachyum rai nga ai. 202. hpyen ni mung shanhte a rudi shara Je Gau mare hpe tawn kau da nna dum bru dum bra, bra ayai hprawng yen mat wa sai. Dai zawn dumbru dumbra masha garan hprawng yen nga ai n'gun (20) daram re ai Bo pu woi awn ai hpung ni hpe Du Isak Column ni gaw Man gau ni a yi shari kaw sa mu sawk gap dat ai shaloi Lahpai Roi ngu ai CPB. 202. hpyen num langai mi hpe M-20 sinat lau langai mi hte rau kamu dip rim la ma ai. Dai hpang 1976 ning January shata hta Bu Kyaw Yin woi awn ai hpyen n'gun (200) jan gaw machyu pala chyit chyit htaw let Man Shu kaw nna Sinli bum de rap wa mara ai. Dai hpung ni hpe Hu yi hte Loi Gyin bum lapran hta Du Lum Hkawng Column ni hte Du Zau Nan Column ni lahkawng ya hkap shing daw gasat tawn ai hpe tinang a hpyen hpung Column ni yawng wa zup nna 57. MM ( Recoiless ) 60 MM ( Two half) ni hte agying agang di nna htim gap ai hpe nhkam lu ai majaw Loi Gying bum hte Wa Yaw Gang Ban lapran na hkaraw hku shana hprawng hkrat mat wa ma ai. Dai hpe hpang jahpawt sagawn chye lu ai hte rau Du Isak Column ni gaw shanhte hprawng hkrat wa ai hpang tung tung hkan nang nna kaga Column ni gaw pai hkra matep nna shachyut nang hkrat wa yang shana de hkying lahkawng daram aten hta Naw Naw hte Pying Gai mare lapran hkaraw hta wa dep gap sai pai hkra de na ni mung matep gasat ai gaw shana nsin sheng nan rai sai. Dai gasat poi hta Miwa mung kaw nna dat ya ai hpyen hpaji jaw Du wa si hkrum mat ai majaw 202. hpyen hpung ni hku nna ram ram myit daw mat ai lam nga ai hpe sagawn chye lu ai. Shingrai shana dai shara kaw nna Ban Nim mare maga hku hkaraw hkan nna mayun pru mat wa nhtawm, Man Jak mare kaw wa de taw nga masai. Tinang hpyen hpung ni mung shanhte a hpang tung tung hkan nang nna Man Jak mare kaw wa wang tawn da kau sai. Ndai Man Jak mare ngu ai gaw kawng paw law machyawk marawk law ai bum pung ding kaw de da ai mare rai nna shara shawng la tawn ai ni a matu ram ram manu ai mare re, grup grup de na zup ai lam nbraw mare mung rai nga ai. Mare baw maga de Li Si Gyen hku yu wa ai Mung maw pa lam, dingda maga de Na Aw Le na wa ai lam, Sinpraw dingdung maga Naw Naw Bang Nim kaw nna wa ai lam, Sinna dingda maga Na Aw Lung kaw na wa ai lam rai nna lam mali wa zup ai hte htinggaw (80) jan nga ai mare rai nga ai. Mare kaw nga ai mare masha ni yawng mung CPB. 202. hpyen hpung ni du bang ai hte dum nta ni tawn kau da nhtawm 202. ni hpe n yu ra ai kumla madun let yi yin wa, hkauna pa ni hkan sa nga nna tinang hpung hpe shiga la ya, n-gu lu sha ni nhpaw n-ya gun ya rai nga ma ai. Mare de mare masha ni kadai nnga sai majaw mung tinang a matu gasat n'gun lu nga ai. Shani shana nsin nhtoi n lata ai sinat kaji kaba nsim nsa ngoi kadu nga sai. Mungmaw pa de na mungshawa Sam salang ni mung dai gasat poi hpe wa yu lawm nga ma ai. Dai hte maren Mungmaw pa na Sam mahkawn ni a selik kumhpa, muk kumhpa, ya si kumhpa makai ni hta mung majan dang hkra gasat na lam, majan dang nna du hkrat wa ai myutsaw brang ni hpe mani sumsai hte hkap tau la na lam, tsawra salum ni ap ya na lam, 202. hpyen hpung ni hpe dik hkra n dawng ai lam laika ka bang nna shagun jaw ai mung shana de shagu gumra daw masum mali hte htawdu nga ma ai. Machyu pala htaw sa ya ai myutsaw shayi hkawm tsawm ni mung Carbine Auto sha hpye kau kau rai shana de shagu gumra daw manga kru chyit chyit htaw bang ya nga ma ai. Buga dap pram ni mung shiga la ya, malu masha ni shalet ya rai ram ram shakut nga ma ai. Grai nan n'gun lu hpa rai nga ai law. Dai zawn Man Jak mare na CPB. 202. hpyen hpung ni hpe wang gap gasat ai gaw (11) ya rai mat wa sai hte 202. ni gap n'gun mung yawm mat wa magang sai hte maren, dai shi langai ya shana hta 202. hpyen hpung ni a machyu pala gumra daw ni tawn da ai hte tsi rung shatai ai mare ka-ang na n'ta kru hpe M-79, 40 MM (Bazuka) ni hte mayun gap nat kau dat ya ai majaw machyu pala ni yawng hkru mat sai. Masha mang shi masum hkru hkat nga ai hpe tat kau da nna Na Aw Le maga hkaraw hku mang garawt hkang she mani rai hprawng mat wa masai. CPB. 202. hpyen hpung ni shara la madu tawn ai Man Jak mare hpe (12) ya ngu na jahpawt hta tinang hpung kaw nna zing madu la kau dat sai rai. Man Jak gasat poi hpang e Loi kang mare baw bum kaw shara la nga ai Du Isak Column ni hpe shanhte 202. ni nga manga n'gun kahkyin la nna bai wa htim gap dat ma ai. Dai hpe tinang hpung kaw nna hkap gap shadang tawn nhtawm, Hu Mung mare kaw na lung wa ai lam maga hku 1st. Bn. de na Du Maru Column ni bai wa htim gap matep dat jang ayai aya hprawng bra nna, Man Mai mare kaw shara la nga ai Du Zau Nan hpung ni kaw nna nkau mi hpe laknak hte hpawn hkap kamu rim la lu ma ai. Dai hpang kaw nna gaw ayai aya dum bru dum bra rai mat ai. 202. hpyen hpung ni hpe lagaw hkang mu nmai, hkang hkan nna shani shana shachyut gap shatsang ai majaw 202. ni a Mung masa lithkam Wa Je Brang Shawng ngu ai wa hte hpyen num marai (4) gaw Mungmyit lawu de sa hprawng makoi mat nna Bo Chyo, Bo Pu ni gaw Man Shu de bai nhtang hprawng lung mat wa ai lam sagawn chye lu ai. Shingrai hpang jahtum 1976 ning March shata hta, Wa mung de du taw nga sai Jinghpaw, Wa, Miwa ni kayau ai Dingdung Ginjaw garan na Dap Ba (2) ni hpe shaga nhtang la nna Sinli bum hku hpyen n'gun (300) jan daram gaw laknak kaba ni htaw let, bai du bang wa mara ai. Ndai hpyen hpung hpe Jang Chyi Myit (Hkwi Myin hpyen Dakkasu awng) hte Tun Tin (Kayin la wa) yan woi awn ai rai nga ai. Hpyen hpung dai ni hpe Htak Jet bum kaw bai hkap gap sai, hpyen ni gaw Htak Jet Gawng Ngu kawng kaw nna sinat kaba hkum sumhpa hte sharut bun nna, shangu bandu sha tu ai Htak Jet bum, bum krin hpe wan nat ding chyung dat ai hte wan hkru mat ai hpang hpyen hpung ni gaw pala ninggang sha tai let bai hkan lung wa ma ai. Tinang hpung ni mung wan hkut hte kayau kaya rai ashun lung wa ai hpyen ni hpe ram ram gap sharu shachyai kau lu ai raitim wan hkut hku ai hte, sinat kaba mam ting ai zawn agying agang gap bun ai majaw n lu shadaw mat nna hting nut kau da sai. Dai hpang Dingdung Ginjaw garan nna Dap Ba (2) ni gaw Mungmaw pa Nam Hai mare kaw sa du nna de nga ai hpe tinang hpung ni agying agang htim gap dat ai majaw sinat kaba pala ni htum mat wa ai hte nhkam lu nna Maw Dau, Hpa Hping maga de sit yen nga mat ma ai. Ndai Mungmaw pa gaw hpun maling nnga ai kawng chyakrin hte hkauna pa ni hkrai rai nga ai. Jahpawt manap kaw nna shana nsin sheng anut hkat nna shana gaw Gwi hte Chyahkyi hka rai saga ai. Dai gasat poi hpang kaw nna gaw gasat gala shazim na matu CPB. Dingdung Ginjaw garan kaw nna rnatut mahkai wa ai hpe tinang maga mung hkap la let majan htingram hkat nna hpyen bawng masha ni galai hkat nhtawm. 1976 ning April shata hta NYAU CHYANG LARU hpe shazim dawm kau dat sai rai. Dai hpang kaw nna gaw shada jinghku matut hkat let, hku hku hkau hkau hte hpyen man jawm hpaw nna hpyen rum hpe ta gindun jawm gasat mat wa saga ai rai. Ndai gasat poi ni hta hkying hkum langai lahkawng sha gasat ai gasat poi ni hpe nbang shalawm ai sha, hkying hkum law law hte n'htoi hti ai gasat poi ni hpe sha bang shalawm ai. Nyau Chyang Laru gaw shani shana sinat mahku nzim ai majan kaba langai mi rai lai wa sai law. Mungshawa madi shadaw ai hte tinang hpyen hpung ni hku nna Wan shat tawng (8) bang ai R/T jak hpe Column shagu lu lang ai majaw mung masan sa nna tang du ai hku gasat lai wa sai. Ndai Nyau Chyang Lam hta Share Shagan marai ( 14 ) mungshawa a matu asak ap nawng n’htawm, marai (68) n’ma kap lai wa sai rai.
Myu
a Shadang
Source; KANG SENG AWNG MAGAZINE, 2005 |