HKAWHKAM A MAGAM GUNHPAI AI AMYU.

      Moi gaw, “Tinang magam, wa la htan bam, nga nna bum jinghkang kawng marawn hkan e, tinang manang dakan nga lai wa sai Chyurum Jinghpaw Wunpawng sha ni wa, ya gaw English hkawhkam a npu e yawng arau sha hkawm rai mat wa sai. Maga mi hku nna amyu sha ni hpe jahpaw jahprang ya na Jinghpaw laika wa mung lu tawn saga ai re majaw, laika chye nna myi hpaw wa ai masha ni yat yat nga hpang wa sai. Dai hte maren asuya magam gun ra na lam mung byin pru wa sai. Dai ten prat na dan dawng ai asuya magam ngu na gaw pyenla galaw ai bungli rai nga ai. Moi de na zawn tinang mayu dama kashu kahkri, tinang du magam hpe makawp maga na hpyenla n rai, jan n shang ai mungdan hpe up ai hkawhkam wa a hpyenla Batton Dap ni rai taw nga sai.
      Dai ten prat gaw mungkan ting grup hkra ngu na wa English Asuya ni a shingkang ka-up taw nga ai. Anhte sinpraw dingda Asha dan de mung, htingbu India mungdan hta English Asuya a n-gun dahpran shara nhpawt rudi langai rai nga ai. Dai hte maren anhte hpe sa maden gasat ai English Asuya pyen ni mung Kala Gurhka she law nga ai. Du ni daram sha shanhpraw ni rai nga ma ai. Kaga asuya magam gun law law mung Kala shachyang she law nga ai. Dai majaw hpunau Myen ni gaw, English shanhpraw ni hpe pyi, Kala hpraw (Kalahpyu) she ngu ma ai. Mani mana na tsa ban anhte naw dep ai ten du hkra Asuya Rung jung ai shara hpe Kala Kawng, Asuya ni waw ai lam, shing n rai mawdaw lam hpe mung Kala lam, Asuya hpyendap hta lang ai sinat hpe mung Kala sinat, Asuya Rung e dung ai lahkum hpe mung Kala tingngyang (Kalahtaing) ngu tsun lang ai htung lai paw pru wa sai.
     Ya chyawm gaw Chyurum Jinghpaw Wunpawng sha ni mung Kala tai mat ai mi nrai tim. English Asuya a magam gunhpai ra wa sai re majaw, Kala sinat hpai, Kala tingngyang hta dung, Kala nai (Yang-yi) shat mai, Kala majap hkai, Kala bungsap shalun, Kala angnam manai, Kala hpakgyi hawm, Kala sumpyi dum, Kala shapre sha, Kala lam hku hkawm sa wa hpang wa saga ai. Tsum mayua ai lam chyawm gaw, jan n shang ai mungdan hpe up ai Asuya a nsa sadi dung ai, kangka ai, magrau grang ai, share shagan ai lam ni hte mying kaja dan pru ai amyu, labau shang ai, mungkan e mu mada ai hte shagrau sha-a ai hkrum na ninggam de lagaw lahkam htawt shang kabye hpang wa sai lam rai nga ai.
      Labau laika ni hte maren nga yang, Chyurum Jinghpaw Wunpawng sha ni English Asuya Hpyendap hta hpyen magam gun hpang wa ai gaw, 1898 ning April shata praw 1 ya hta Manmaw Military Police Battalion hta lahkawn hpang ai kaw nna rai sai lam chye lu ai. Dai hpang 1914 ning hta gaw, Sina Germany majan byin pru wa ai hte rau, Major. Eburd hte Lovis ngu ai English shanhpraw hpyendu yan lit la woi awn nhtawm, Manmaw mare e hpyendap machya chyap, share maka kam nga sai Jinghpaw hpyenla 230 hpe English hkawhkam a lagaw dap de shang lawm jahpan bang la lu na matu 1914 ning February shata Maymyo de woi hkrat wa sai lam chye lu ai.
      Nnan daw hta Maymyo e dap jung tawn ai 1/10th. Gorkhas Rifles Dap dung (battalion) a kata e, A. Coy Kachin (Dap kung) ngu masat hpang sai. 1916 ning kaw nna gaw, dai A Coy hpe 85th. Infantry Burma ngu shamying masat sai. Dai ten hta sinna ga de mungkan majan byin hpang wa nga sai. Jan n shang ai mungdan hpe up nga ai English Asuya a matu sadi dung kangka nna magrau grang ai hpyenla kaja ni grai ra ahkyak dik nga sai. Dai majaw jan n shang ai mungdan daw chyen ginra langai rai nga ai Mesopotamia mungdan de chyurum Jinghpaw Wunpawng hpyenla ni san sha Coy (Company = Dap kung) langai mi tup 1917 ning July shata 30 ya shani majan rawt sa wa sai lam labau laika ni hta mu lu ga ai.

Hpauwung Tang Gun
 hte
Chyauchyi Naw Ja